Abel Eisma Glas | Architecten

Bom onder bouwproject
Woonzorgkwartier De Drie Dukatons te Leeuwarden omvat vijf gebouwen, waar vanaf januari 2004 64 verstandelijk gehandicapten begeleid kunnen wonen. Zo snel als de bouw is gerealiseerd, zo lang duurde de voorfase. Er lag letterlijk een bom onder het project.

Al in 1996 zette architect Albert Heikens van Abel Eisma Glas architecten- en Ingenieursbureau uit Leeuwarden de eerst pennenstreken voor het Woonzorgkwartier De Drie Dukatons op papier. Dat de voorfase zo lang geduurd heeft, had er onder meer mee te maken dat het in die jaren trend was voor gezondheidsinstellingen, om hun nieuwbouw van de projectontwikkelaar te huren. Dat dit op de lange termijn veel duurder uitpakt, daar kwam men echter al snel achter en uiteindelijk werd er besloten om de nieuwbouw voor de GGZ Friesland gewoon’ te kopen, vertelt Heikens.
Eind 1999 werd uiteindelijk de bouwaanvraag ingediend, maar ook nu zou er een kink in de kabel komen. Iemand wees er namelijk op dat er in de Tweede Wereldoorlog een bom op het bouwterrein langs de Dammelaan was gevallen die niet was ontploft. De gemeente Leeuwarden besloot het zekere voor het onzekere te nemen en zocht het hele terrein af. Van januari 2001 tot oktober 2002 werd het bouwterrein op alle mogelijke wijzen door- en onderzocht. Hier kwam zelfs een F16 van de Vliegbasis Leeuwarden bij kijken. Baten zou het niet; want er is nooit een bom gevonden. Uiteindelijk ging men op 12 november dan toch maar van start met de bouw. Met dien verstande dat een speciaal trillingspredictieonderzoek had uitgewezen dat er niet geheid mocht worden. De zware trillingen die dat zouden veroorzaken, konden de bom eventueel doen afgaan, zo stelde men. Daarom is er gebruik gemaakt van mortelschroefpalen, zegt projectorganisator Pieter van Leeuwen van HBG Woningbouw / BML Bouw.

Begeleid wonen
Het Woonzorgkwartier bestaat uit vijf aparte gebouwen, waar 64 mensen onderdak kunnen vinden. Opdrachtgever en gebruiker voor de nieuwbouw is de GGZ Friesland. De opdracht is uitgeschreven aan Woonproject (het ontwikkelbedrijf van Corporatieholding Friesland), die HBG Woningbouw BV / BNL Bouw als hoofdaannemer heeft aangesteld. Er zijn een gebouw met 32 woonunits en een gebouw met 16 woonunits – beide drie lagen - voor minder intensieve begeleiding. Daarnaast is er een gebouw – van twee lagen - met 16 eenpersoonskamers voor intensieve begeleiding. Hierin bevindt zich tevens een crisis interventie ruimte, met onder meer twee separeerkamers. Voorts bevinden zich op het terrein een gebouw met grootkeuken, een sociale- en therapieruimte en een gebouw met kantoor- en therapieruimte. De gebouwen zijn opgetrokken uit kalkzandsteen en hebben betonnen vloeren. De gevelafwerking: de eerste en tweede laag in metselwerk; de derde laag in red-cedar. De lift- en trappenhuizen hebben een contrasterende afwerking in staalplaat. Ook de brandtrappen zijn ingekapseld door staalplaat, waardoor ze aan het oog zijn onttrokken.
Heikens: We wilden het geheel er niet massaal uit laten zien. Daarom hebben we voor vijf verschillende gebouwen gekozen, die er uitzien als gewone urban villas. Aan de buitenkant zijn de gebouwen daardoor heel herkenbaar; iets wat we binnen hebben voortgezet, onder meer door elke kamerdeur een luifeltje in een eigen kleur te geven.

Separeerruimtes
Van Leeuwen noemt het project vooral speciaal door de bundeling van functionaliteiten. Het zijn wel woonunits, maar er zitten bijvoorbeeld ook kantoren en een restaurant in. Vanwege de speciale gebruikersgroep is dit een bijzonder project. De doelgroep eist een specifieke benadering in het gebruik van materialen en de constructie. Zo mogen er in de gesloten afdeling, met de separeercellen, geen uitstekende of losse delen aanwezig zijn. Alles is extra stevig gebouwd en de ramen – met veiligheidsglas - gaan maar tien centimeter open. Best uitdagend, vindt Van Leeuwen. Separeerruimtes bouwen wij ook niet elke dag.

GOED
Op hetzelfde bouwterrein als Woonzorgkwartier De Drie Dukatons verrijst het bedrijfsgebouw GOED; een afkorting voor Gezondheidszorg Onder Een Dak. Het gebouw van drie lagen herbergt straks zes huisartsen, verloskundigen, een fysiotherapeut en de Thuiszorg Haren. Het gezondheidscentrum was aanvankelijk HOED gedoopt, voor Huisartsen Onder Eén Dak. Er bleek echter ook belangstelling vanuit andere richtingen in de gezondheidszorg en daarom werd het concept verbreed. Op vijf andere plaatsen in Friesland zijn soortgelijke constructies in voorbereiding. Bij de bouw van de gezondheidscentra wordt samengewerkt met de Friesland Zorgverzekeraar. Die is er namelijk alles aan gelegen om het aantal huisartsen – met name op het platteland – op peil te houden. Een huisarts die bij de Friesland Zorgverzekeraar is aangesloten, mag een door Corporatieholding Friesland (Woonproject) gebouwde praktijkruimte huren. De verwachting is niet alleen dat huisartsen hierdoor honkvaster zijn, maar eveneens dat een gezamenlijke praktijkvoering de huisartsen in staat stelt om meer patiënten te behandelen. ‘Deze nieuwbouw heeft weliswaar niets met de GGZ Friesland te maken, maar de verwachting is wel dat er een wisselwerking zal ontstaan tussen het Woonzorgkwartier en HOED. Zo ontstaat er midden in de stad een centrale zorgcluster’, aldus Heikens.

OPDRACHT
GGZ Friesland, Leeuwarden

ONTWERP
Abel Eisma Glas Architecten en Ingenieursbureau, Leeuwarden

UITVOERING
Woonproject, Grou (coördinatie en management)
HBG Woningbouw BV / BNL Bouw, Leeuwarden (hoofdaannemer)
Bosman & De Hoop, Klazienaveen (plafond- en wandsystemen)
Van der Geest, Leeuwarden (schilderwerk)
Bruynzeel, Bergen op Zoom (binneninrichting)
Kone, Den Haag (liften)
Breman, Drachten (dakgoten en afvoeren)
Holonite, Tholen (natuur- en kunststeen)
Gebr. Waterborg, Groningen (gevelschermen)
Knol, Leeuwarden (tegelwerk)
Kuipers, Lemmer (heiwerk)
Ensel, Dokkum (metaalconstructie)

Zie ook Dammelaan stedenbouw